Kodeks spółek handlowych, K.s.h., Kodeks cywilny, K.c.
lupa
A A A

Gazeta Podatkowa nr 30 (1175) z dnia 13.04.2015

Wypowiedzenie udziału w spółce jawnej

Złożenie wypowiedzenia przez wspólnika stanowi powód rozwiązania spółki. Gdy w spółce pozostaje dwóch lub więcej członków, wówczas o losach spółki decyduje ich wola. Jeśli spółka nie będzie kontynuowana, wówczas wspólnicy muszą przeprowadzić likwidację albo w inny uzgodniony sposób zakończyć jej działalność. Natomiast w razie gdy po wystąpieniu wspólnika spółka będzie trwała dalej, to zasadą jest, że należy przeprowadzić rozliczenie z osobą ustępującą. W każdym z tych przypadków inaczej kształtują się zasady rozliczeń wspólników.

Wypowiedzenie a byt spółki

Wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika stanowi jeden z powodów rozwiązania spółki (art. 58 pkt 5 K.s.h.). Wystąpienie przyczyny rozwiązującej spółkę jawną nie oznacza automatycznie utraty przez nią podmiotowości prawnej (wyrok SA w Katowicach z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt V ACa 675/13). W takim przypadku należy przeprowadzić likwidację spółki, chyba że wspólnicy uzgodnili inny sposób zakończenia jej działalności (art. 67 § 1 K.s.h.).

Jednak skutki złożenia wypowiedzenia zależą od liczby wspólników spółki jawnej. Gdy w spółce pozostanie dwóch lub więcej wspólników, wówczas mogą oni zapobiec kresowi funkcjonowania spółki. Zezwala na to art. 64 K.s.h. Przewiduje on, że pomimo m.in. wypowiedzenia umowy spółki przez wspólnika, spółka trwa nadal pomiędzy pozostałymi wspólnikami, jeżeli umowa spółki tak stanowi lub pozostali wspólnicy tak postanowią. Jeśli zatem umowa spółki milczy w kwestii kontynuowania spółki, wówczas niezbędne jest stosowne porozumienie pozostałych wspólników, tj. co najmniej dwóch, których nie dotyczy przyczyna rozwiązania spółki. Uzgodnienie takie musi nastąpić przed upływem terminu wypowiedzenia (art. 64 § 2 K.s.h.). Gdy spółka trwa nadal, wówczas musi rozliczyć się z występującym wspólnikiem.

W spółkach dwuosobowych

W innej sytuacji są wspólnicy spółki jawnej dwuosobowej, gdy jeden z nich złoży wypowiedzenie udziału w niej. Spółka jawna z jednym wspólnikiem nie może bowiem funkcjonować. Wówczas konieczne jest przeprowadzenie likwidacji spółki bądź zakończenie jej działalności w inny sposób. Może mieć też miejsce sytuacja, że wspólnik wystąpi do sądu o przyznanie prawa do przejęcia majątku spółki z obowiązkiem rozliczenia się z występującym wspólnikiem zgodnie z art. 65 K.s.h. (art. 66 K.s.h.).

Rozliczenia wspólników rozwiązywanej spółki

W momencie wszczęcia procedury likwidacyjnej udział kapitałowy "przekształca" się w udział likwidacyjny. W takim przypadku zastosowanie mają art. 82 i 83 K.s.h. Z przepisów tych wynikają następujące zasady. Z majątku spółki spłaca się przede wszystkim jej zobowiązania oraz pozostawia się odpowiednie kwoty na pokrycie zobowiązań niewymagalnych lub spornych.

Jeżeli majątek spółki nie wystarcza na spłatę udziałów i długów, niedobór dzieli się między wspólników stosownie do postanowień umowy, a w ich braku - w stosunku, w jakim wspólnicy uczestniczą w stracie. W przypadku niewypłacalności jednego ze wspólników, przypadającą na niego część niedoboru dzieli się między pozostałych wspólników w takim samym stosunku.

Jeśli jednak po spłacie (zabezpieczeniu) wierzycieli zostanie majątek, wówczas dzieli się go między wspólników stosownie do postanowień umowy spółki. W przypadku braku stosownych postanowień umowy spłaca się wspólnikom udziały. Nadwyżkę dzieli się między wspólników w takim stosunku, w jakim uczestniczą oni w zysku.

Rzeczy wniesione przez wspólnika do spółki tylko do używania zwraca się wspólnikowi w naturze.

Zamiast likwidacji inne rozwiązanie

Wspólnicy mogą jednomyślnie uzgodnić inny niż likwidacja sposób zakończenia działalności spółki (art. 67 § 1 K.s.h.). Takie uzgodnienie może być dokonane już po złożeniu wypowiedzenia przez wspólnika. Przy tym rezygnacja z postępowania likwidacyjnego wymaga wskazania, w jaki sposób zostanie zastąpiona procedura likwidacji. W szczególności jeżeli spółka jest dłużnikiem, nie można zakończyć jej działalności bez określenia, w jaki sposób jej długi mają być zaspokojone.

Zamiast procedury likwidacji układ wspólników może przewidywać np., że:

  • wspólnicy spłacą wierzycieli, a pozostałym majątkiem spółki podzielą się w naturze, bez jego upłynniania,
     
  • przedsiębiorstwo zostanie sprzedane wspólnikowi/osobie spoza spółki, wspólnicy podzielą się uzyskaną ze sprzedaży sumą.

Gdy spółka kontynuuje działalność

Jeżeli wypowiedzenie udziału w spółce nie jest równoznaczne z jej kresem, ewentualnie, gdy wspólnik przejął majątek spółki zgodnie z art. 66 K.s.h., wówczas pojawia się konieczność przeprowadzenia rozliczeń z byłym wspólnikiem. Uregulowane są one w art. 65 K.s.h. Zgodnie z nimi wartość udziału kapitałowego występującego wspólnika oznacza się na podstawie osobnego bilansu (na ostatni dzień roku obrotowego, w którym upłynął termin wypowiedzenia), uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki.

Udział kapitałowy powinien być wypłacony w pieniądzu. Rzeczy wniesione do spółki przez wspólnika tylko do używania zwraca się w naturze. Jeżeli jednak udział występującego wspólnika wykazuje wartość ujemną, wówczas jest on obowiązany wyrównać spółce przypadającą na niego brakującą wartość.

Wspólnik występujący uczestniczy w zysku i stracie ze spraw jeszcze niezakończonych. Nie ma jednak wpływu na ich prowadzenie. Może jedynie żądać wyjaśnień, rachunków oraz podziału zysku i straty z końcem każdego roku obrotowego.

W orzecznictwie przyjmuje się, że wspólnicy mogą ustalić z osobą występującą zasady i terminy wypłaty udziału, mimo braku wyraźnego wskazania w art. 65 K.s.h. możliwości odmiennego, niż wynika to z tego przepisu, uregulowania kwestii wzajemnych rozliczeń. Jeśli strony nie ustalą ich w drodze zgodnego porozumienia, wówczas zastosowanie będą miały regulacje kodeksowe wynikające z art. 65 K.s.h. (por. wyroki: NSA z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 891/11, SA w Krakowie z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I ACa 1196/12, czy SO w Szczecinie z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt VIII GC 314/11).

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 15.09.2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.)

www.KodeksSpolek.pl - Spółki osobowe:

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.VademecumPodatnika.pl » 
Więcej w zasobach płatnych
Promocje w prenumeracie na 2017 rok - www.sklep.gofin.pl
PRZEWODNIKI on-line Księgowego i Kadrowego
Pomocniki Księgowego

Terminarz

maj 2017
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
3
4
6
7
9
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
23
24
26
27
28
29
30
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
KODEKS PRACY 2013, Prawo Pracy
Kodeks cywilny - zbiór przepisów prawnych z zakresu prawa cywilnego

GOFIN PODPOWIADA

Kompleksowe opracowania tematyczne

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
gofin
sgk
czasopisma
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60